Przekształcenie lasu w użytek rolny
Dość często w naszej praktyce spotykamy się ze sprawami dotyczącymi przekształcenia gruntu leśnego w grunt o przeznaczeniu nieleśnym. Właściciele nieruchomości leśnych kierują najczęściej pytania dotyczące możliwości wykorzystania należących do nich gruntów leśnych na cele rolne lub rolno – budowlane. Jednym ze sposobów na zmianę przeznaczenia gruntu leśnego na grunt rolny jest procedura przewidziana w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. Zgodnie z tym przepisem zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że dla rozstrzygnięcia zasadności wniosku o zmianę lasu na użytek rolny organ rozpoznający wniosek powinien ustalić:
- po pierwsze, czy grunt objęty żądaniem stanowi las w rozumieniu ustawy o lasach,
- po drugie, czy wskazane przez wnioskodawcę okoliczności można zakwalifikować jako szczególnie uzasadnione potrzeby, przemawiające za taką zmianą.
Zgodnie z art. 3 pkt 1) i 2) ustawy z dnia 28.09.1991 r. o lasach, lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) – drzewami i krzewami oraz runem leśnym – lub przejściowo jej pozbawiony, przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków, jak również grunt związany z gospodarką leśną, zajęty pod wykorzystywane dla potrzeb gospodarki leśnej: budynki i budowle, urządzenia melioracji wodnych, linie podziału przestrzennego lasu, drogi leśne, tereny pod liniami energetycznymi, szkółki leśne, miejsca składowania drewna, a także wykorzystywany na parkingi leśne i urządzenia turystyczne. Przepis art. 8 ustawy o lasach stanowi natomiast, że podstawowymi zasadami prowadzenia gospodarki leśnej jest powszechna ochrona lasów, trwałość utrzymania lasów, ciągłość i zrównoważone wykorzystanie wszystkich funkcji lasów oraz powiększanie zasobów leśnych. Ponadto, na podstawie ustawy o lasach prywatni właściciele lasów zobowiązani są do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania, poprzez zachowanie w lasach roślinności leśnej, wprowadzanie tej roślinności na terenach gdzie doszło do usunięcia drzewostanu, pielęgnowanie i ochronę lasu, czy racjonalne jego użytkowanie w sposób trwale zapewniający optymalną realizację wszystkich jego funkcji, a także poprzez ochronę runa leśnego.
Regulacje wprowadzające obowiązek ochrony lasów powodują, że organ rozpoznający wniosek o przekształcenie lasu w użytek rolny musi ustalić czy w danym przypadku zaistniały szczególnie uzasadnione potrzeby właściciela lasu, przewyższające interes o charakterze publicznym jakim jest ochrona tego lasu.
Skontaktuj się z nami — krótko opisz sprawę, a my wrócimy z odpowiedzią i propozycją dalszych kroków.
- ✅ szybki kontakt
- ✅ konsultacje: Kraków i zdalnie
- ✅ doświadczeni prawnicy
Odpowiemy najszybciej jak to możliwe.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowane zostało stanowisko, że pojęcie “szczególnie uzasadnione potrzeby właściciela lasu”, o których mowa w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, należy pojmować jako sytuację wyjątkową. Użycie przez ustawodawcę sformułowania “szczególnie” oznacza, że nie wystarczy ustalenie wystąpienia po stronie właściciela lasu jakiejkolwiek potrzeby przekształcenia terenu leśnego na użytek rolny, ale musi to być potrzeba wykraczająca poza potrzebę zwykłą tj. wyjątkowa, kwalifikowana, i uzasadniona szczególnymi okolicznościami.
W wyroku z dnia 28.11.2024 r. I OSK 1609/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uszczuplanie powierzchni leśnej jest wyjątkiem od zasady utrzymywania dotychczasowej powierzchni lasów, a nawet jej zwiększania. Jako wyjątek powinien być zatem stosowany tylko po dogłębnej analizie przesłanek wynikających z ustawy. Zdaniem sądu, przesłanki pozwalające na zmianę lasu na użytek rolny nie mogą być, w kontekście systemowym, interpretowane rozszerzająco. Również wykładnia literalna omawianej przesłanki wskazuje, że chodzi o potrzebę szczególnie uzasadnioną, a zatem nie każdą, zwykłą potrzebę, lecz potrzebę wyjątkową. Za potrzeby, o których mowa w art. 13 ust. 2 ustawy o lasach, mogą zatem być uznane tylko wyjątkowe okoliczności, które w sytuacji konkretnego właściciela przeważają nad ustawowymi zasadami ochrony i trwałości utrzymania lasu.
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zmiana lasu na użytek rolny musi być zatem dla właściciela lasu czymś absolutnie niezbędnym w danej sytuacji, a wyjątkowość sytuacji osoby ubiegającej się o zezwolenie na taką zmianę, powinna przewyższać wartości chronione ustawą o lasach. Z uwagi na opisane cele i wartości chronione oraz szczególną wyjątkowość przekształcenia gruntu leśnego w użytek rolny, organ właściwy do udzielenia zezwolenia na przekształcenie, powinien zatem ustalić czy potrzeby właściciela lasu występującego z wnioskiem o przekształcenie wykraczają poza jego subiektywny interes. A tym samym, czy jego interes, czyli spodziewane z takiego przekształcenia korzyści wyrażają wartości, które aksjologicznie uzasadniają odstąpienie od ochrony lasu przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy o lasach.
Zgodnie z orzecznictwem, dokonując ustalenia istnienia przesłanki z art. 13 ust. 2 ustawyo lasach organ winien brać pod uwagę wielkość lasu, jego wiek, utrzymanie, kondycję, rodzaj drzewostanu, położenie w zwartym kompleksie leśnym, odległość od działek rolnych, sąsiedztwo infrastruktury przemysłowej, drogowej, innej nieleśnej, wykorzystanie lub możliwość wykorzystania do produkcji i gospodarki leśnej. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 6.11.2018 r. II SA/Rz 680/18 nie można przyjąć, że każdy las przedstawia tę samą wartość publiczną. Dlatego, zdaniem sądu, aby adekwatnie poczynić ustalenia w tym zakresie należy wziąć pod uwagę wszystkie wyżej wymienione okoliczności.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, na organach administracji nie ciąży ustawowy obowiązek wydania pozytywnej decyzji w przedmiocie zmiany lasu na użytek rolny, gdyż rozstrzygnięcie takie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organy powinny jednak wydawać decyzję w sprawie po uprzednim wyczerpującym zgromadzeniu materiału dowodowego i dokonaniu jego wnikliwej oceny w kontekście przesłanki „szczególnie uzasadnionych potrzeb właściciela lasu”. Art 7 Kpa zobowiązuje przy tym organy prowadzące postępowanie do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. A w orzecznictwie przyjmuje się, że tam gdzie przepisy prawa dają organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy w zależności od tego, jak kształtuje się relacja interesu publicznego do interesu indywidualnego, decyzja na niekorzyść jednostki powinna być uzasadniona szczególnie wnikliwie, z należytym wyeksponowaniem argumentacji wyjaśniającej dlaczego in casu, interes strony musiał ustąpić przed interesem publicznym.
Jeśli potrzebują Państwo porady prawnej w sprawie o przekształcenie lasu w użytek rolny, zapraszamy do skorzystania z usług Kancelarii Bona Artis.
Jeśli potrzebują Państwo wsparcia prawnego, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią:
telefon: 12 307 14 04
formularz kontaktowy
Zadzwoń lub napisz — wrócimy z odpowiedzią i podpowiemy najlepsze dalsze kroki w Twojej sprawie.
- ✅ szybki kontakt
- ✅ konsultacje: Kraków i zdalnie
- ✅ doświadczeni prawnicy
Odpowiemy najszybciej jak to możliwe.