Zmiana stosunków wodnych na gruncie

Prowadząc postępowania administracyjne w Kancelarii często spotykamy się ze sprawami dotyczącymi zmiany stosunków wodnych na gruncie. Zagadnienie zostało uregulowane art. 234 ust. 1 – 5 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zgodnie z w.w przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, ani odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Ponadto, na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

W przypadku, gdy właściciel gruntu dokona zmiany stanu wody na gruncie, a dokonane zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, przed wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta wszczyna się postępowanie w sprawie wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Postępowanie może być wszczęte na wniosek lub z urzędu, a w wydanej decyzji ustala się termin wykonania w.w czynności. Postępowania nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych organ administracji publicznej w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie, kto i kiedy takiej zmiany dokonał, na czym zmiana ta polega, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, oraz czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że już samo zintensyfikowanie spływu wód – nawet na naturalnym kierunku – należy kwalifikować jako zmianę stosunków wodnych na gruncie.

W prowadzonym postępowaniu – w sytuacji, gdy istnieje różnica stanowisk pomiędzy stronami w zakresie zarzucanego zakłócenia stosunków wodnych – podstawowym i często jedynym dowodem przesądzającym o istnieniu związku przyczynowego między określonym działaniem, a stanem wód na gruntach sąsiednich jest opinia biegłego.

Po dokonaniu ustaleń, że doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie, dokonuje się badania, czy zachodzi przesłanka negatywna z art. 234 ust. 5 Prawa wodnego, zgodnie z którą – nie wszczyna się postępowania, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt.

Stwierdzenie w postępowaniu przed wójtem burmistrzem lub prezydentem miasta, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie i nie upłynęło jeszcze 5 lat od dnia w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu prowadzi do wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu, który dokonał zmian, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jest to również podstawą do nałożenia na sprawcę zmian kary grzywny.

Na podstawie art. 478 pkt 1) ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, osoba taka podlega karze grzywny. Zgodnie bowiem z w.w przepisem, kto wbrew przepisowi art. 234 ust. 1 ustawy Prawo wodne zmienia kierunek i natężenie odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych lub kierunek odpływu wód ze źródeł, lub odprowadza wody, lub wprowadza ścieki na grunty sąsiednie, podlega karze grzywny. Czyn taki stanowi wykroczenie i zgodnie z art. 24 § 1 Prawa o wykroczeniach jest zagrożony karą grzywny od 20 do 5000 zł. Dla innych czynów wymienionych w pkt 2, 6, 7, 9, 10 i 12‒16 w.w przepisu, kara grzywny wynosi od 1000 zł do 7500 zł.

Ponadto, jeżeli sprawca zignoruje nakaz wynikający z decyzji nakazującej mu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, urząd może wszcząć postępowanie egzekucyjne w administracji, w ramach którego mogą zostać nałożone na sprawcę zmian wysokie grzywny w celu przymuszenia do wykonania robót, ewentualnie urząd może wykonać konieczne roboty sam na koszt sprawcy (wykonanie zastępcze).

Grzywnę w celu przymuszenia reguluje art. 119 i następne ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 119 § 1 i 2 grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym.

Grzywna w celu przymuszenia może być w tym przypadku nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł.

Jeżeli potrzebują Państwo porady prawnej związanej ze zmianą stosunków wodnych na gruncie zapraszamy do skorzystania z usług Kancelarii Bona Artis. Zespół prawników naszej Kancelarii pomoże Państwu w opracowaniu najlepszych rozwiązań, sporządzi stosowne pisma i środki zaskarżenia konieczne do obrony Państwa interesów.