Sprzedaż wierzytelności firmom windykacyjnym, a upadłość konsumencka

Sprzedaż wierzytelności firmom windykacyjnym spędza sen z powiek wielu dłużnikom. W celu dobrego zrozumienia tematu poruszanego w niniejszym artykule, najpierw należy wyjaśnić kilka pojęć.

Wierzytelność to nic innego jak uprawnienie do żądania spełnienia świadczenia, które przysługuje wierzycielowi wobec dłużnika.

Przez windykację należy natomiast rozumieć dochodzenie wierzytelności za pomocą środków określonych w obowiązujących przepisach prawnych – cesja wierzytelności. Choć w przeświadczeniach wielu osób windykację uznaje się za coś nielegalnego, w rzeczywistości tak nie jest. Dopuszcza ona wszelkie działania, które nie łamią obowiązujących przepisów prawnych.

Firma windykacyjna jest podmiotem, który, jak sama nazwa wskazuje, zajmuje się windykacją długów. Warto w tym miejscu podkreślić, iż wbrew powszechnemu przekonaniu firmy windykacyjne nie dążą do pozbawienia dłużnika ostatnich środków finansowych potrzebnych do życia i funkcjonowania. Ich zadanie polega na udzieleniu dłużnikowi potrzebnego wsparcia poprzez pomoc w spłacie zadłużenia jakie posiada, tak aby rozwiązane zostały jego problemy finansowe i mógł na nowo cieszyć się brakiem zobowiązań wobec innych.

Klientami firm windykacyjnych są wierzyciele, u których pojawia się problem z odzyskaniem należnych im pieniędzy. Mogą to być zarówno osoby prywatne, jak i np. firmy, których kontrahenci nie opłacają na czas faktur.

Intencją firm windykacyjnych jest zawarcie korzystnego dla dłużnika porozumienia, w celu umożliwienia mu spłaty ciążących na nim zadłużeń, najczęściej w ratach. Ważne jest, aby umowa, jaka zostanie zawarta nie przekraczała możliwości finansowych dłużnika.

Sprzedaż wierzytelności stanowi jeden ze sposobów na „pozbycie się” nierzetelnego dłużnika. Takie rozwiązanie wybierane jest przez wierzycieli stosunkowo często, ze względu na fakt, iż pomaga zapewnić im płynność finansową.

Następuje ona w drodze przelewu, czyli tzw. cesji wierzytelności. Jest to przeniesienie długu w drodze umowy na osobę trzecią. Stronami umowy cesji są cedent, czyli zbywca, oraz cesjonariusz, który jest nabywcą.

Zazwyczaj zakupem zaległych zobowiązań są zainteresowane firmy profesjonalnie trudniące się obrotem długami, czyli firmy windykacyjne.

Z reguły rozwiązanie to ma charakter odpłatny. Ważną kwestią jest, czy dana cesja jest zwrotna, czy też bezzwrotna. W przypadku zawarcia umowy  cesji zwrotnej skutkiem będzie przeniesienie własności wierzytelności na podmiot windykacyjny jedynie czasowo.

Zanim podpiszemy umowę przelewu wierzytelności warto się zastanowić, czy przyniesie nam ona korzyści. Na uwagę zasługuje fakt, iż zawiązanie samej umowy cesji wierzytelności jest stosunkowo proste, ale firmy windykacyjne nie przyjmą każdego długu. Zakup najczęściej obejmuje te wierzytelności, których ściągnięcie wydaje się być zwieńczone sukcesem. Warto więc zgromadzić jak największą ilość dokumentacji, która potwierdzi istnienie długów. Rzetelna dokumentacja długów może mieć kolosalny wpływ na uzyskanie korzystnej ceny sprzedaży wierzytelności firmom windykacyjnym.

Wierzyciel może sprzedać zarówno długi już istniejące, jak również wierzytelności, których termin wierzytelności jeszcze nie nadszedł.

Jako najbardziej pożądane wierzytelności na rynku windykacyjnym należą, te które nie mają wielu wierzycieli, którzy rozpoczęli egzekucję roszczeń oraz wierzytelności, które w czasie sprzedaży nadają się do wyegzekwowania. Ważne jest by wierzytelności nie były przedawnione.  Warto również pamiętać, że czym starsza wierzytelność, tym mniejsze szanse na jej sprzedaż. Jeśli wierzytelność jest stosunkowo nowa, szansa na otrzymanie za nią zadowalającej ceny jest znacznie większa.

Wierzyciele, chcąc sprzedać przysługujące im wierzytelności, zazwyczaj wystawiają je na tzw. giełdę długów. Jest to miejsce w sieci,  w którym  wierzyciel ma możliwość wystawienia długu na sprzedaż.

Jak wynika z art. 509 kodeksu cywilnego „wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.”Jak dalej czytamy „wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki”.

 

Warto w tym miejscu podkreślić, iż zgonie z przywołanym wyżej przepisem prawnym wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, a więc m.in. sprzedać ją. Wynika z tego, że sprzedaż wierzytelności jest całkowicie legalna.

Istnieją jednak ograniczenia w tym zakresie, które mogą wynikać zarówno z ustawy jak i z umowy zawartej pomiędzy wierzycielem i dłużnikiem. Zdarza się również, że sama właściwość zobowiązania nie pozwala na jego przeniesienie, np. gdy zobowiązanie musi zostać wykonane na rzecz konkretnej osoby.

Na temat przelewu wierzytelności wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2011 r., o sygn. akt: I CSK 788/10:  W świetle art. 509 § 2 k.c. stwierdzić należy, że zasadą jest przeniesienie wraz z przelaną wierzytelnością wszelkich związanych z nią praw. Tym samym dopiero ewentualne pominięcie powyższego skutku, tj. wyłączenie jednoczesnego (automatycznego) przeniesienia niektórych praw związanych z przelaną wierzytelnością – w razie przyjęcia dopuszczalności takiego wyłączenia – wymagałoby wykazania, że treść umowy przelewu nie obejmowała tych praw. Nie jest natomiast niezbędne odrębne wykazywanie faktu przeniesienia praw związanych z przelaną wierzytelnością, gdyż taki skutek wynika wprost ze sformułowanej w art. 509 § 2 k.c. zasady, o której jest mowa wyżej.

Na uwagę zasługuje fakt, iż zmiana wierzyciela może nastąpić zarówno przed, jak i po ogłoszeniu upadłości.  Nowy wierzyciel co do zasady w postępowaniu upadłościowym korzysta ze wszystkich praw, które przysługiwały jego poprzednikowi, czyli w tym przypadku cedentowi. Jednak, jeżeli do cesji dojdzie już po zgłoszeniu wierzytelności, nabywca wierzytelności, czyli cesjonariusz nie zawsze może zostać uwzględniony na liście wierzytelności.

Aby zmiana wierzyciela po zgłoszeniu wierzytelności została uwzględniona na liście wierzytelności muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki.

 Po pierwsze zmiana wierzyciela musi zostać stwierdzona dokumentem urzędowym, lub niebudzącym wątpliwości dokumentem prywatnym z odpisem urzędowo poświadczonym, czyli np. przez notariusza. Jeżeli warunek ten nie zostanie spełniony, spowoduje to odmowę umieszczenia cesjonariusza na liście wierzytelności.

Drugi warunek jaki musi zostać spełniony stanowi, iż zmiana wierzyciela musi być zgłoszona syndykowi przed przekazaniem listy wierzytelności sędziemu komisarzowi.  Jednak warto podkreślić w tym miejscu, iż sędzia komisarz może uwzględnić zmianę wierzyciela, która zostanie zgłoszona po przekazaniu mu listy wierzytelności. Musi to jednak w tym przypadku nastąpić przed ostatecznym zatwierdzeniem listy oraz nie może spowodować opóźnienia w postępowaniu. Wprowadzenie zmiany wierzyciel nie spowoduje opóźnienia jeżeli zostanie dokonane przed obwieszczeniem o sporządzeniu listy wierzytelności. Tak więc śmiało należy stwierdzić, iż cesjonariusz, czyli nowy wierzyciel może domagać się uwzględnienia go na liście wierzytelności tylko wtedy, gdy nie została ona jeszcze zatwierdzona przez sędziego-komisarza.

Warto zaznaczyć, iż w przypadku nieumieszenia cesjonariusza na liście wierzytelności, nie ogranicza to w żaden sposób  jego praw w toku dalszego postępowania upadłościowego.

Instytucja upadłości konsumenckiej pozwala na całkowite i legalne oddłużenie  wobec wierzycieli pierwotnych – banki, oraz wtórnych – firmy windykacyjne. Dla osób fizycznych niemożliwe jest wyjście w inny sposób z nakręcającej się spirali zadłużenia i lawiny odsetek, która bardzo często kilkunastokrotnie przekracza ich miesięczne dochody. Zawsze przed rozpoczęciem procedury upadłości konsumenckiej warto skorzystać z pomocy prawnika – specjalisty z zakresu prawa upadłościowego.