UMORZENIE NALEŻNOŚCI WOBEC ZUS

Przedsiębiorcy z różnych powodów mogą mieć trudności w opłacaniu składek w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. W takim przypadku, zgodnie z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnicy składek – po spełnieniu określonych warunków – mogą ubiegać się o umorzenie składek.

Umorzenie jest rozwiązaniem o charakterze wyjątkowym. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć należne składki na ubezpieczenia społeczne w całości lub w części, w przypadku:

• ich całkowitej nieściągalności,
• w uzasadnionych przypadkach nawet wtedy, kiedy nie występuje całkowita nieściągalność – trudna sytuacja finansowa i rodzinna płatnika składek (dotyczy wyłącznie należności za osoby opłacające składki na własne ubezpieczenia).

Całkowita nieściągalność – czyli sytuacja, kiedy nie ma możliwości ściągnięcia składek ubezpieczeniowych od płatnika tych składek – występuje, gdy:

• dłużnik zmarł i nie pozostawił żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
• sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe;
• dłużnik zaprzestał prowadzenia działalności i nie ma majątku, z którego można egzekwować należności, a jednocześnie nie można przenieść odpowiedzialności na jego małżonka, następców prawnych lub osoby trzecie;
• należności nie zostały zaspokojone w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
• wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
• należności nie zostały zaspokojone w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
• ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;
• naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
• jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Należności z tytułu składek, które mogą zostać przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzone jako nieściągalne to składki na:

• własne ubezpieczenia społeczne osób fizycznych będących jednocześnie płatnikami tych składek,
• własne ubezpieczenie zdrowotne osób fizycznych będących jednocześnie płatnikami tych składek,
• ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek,
• Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (za zatrudnionych pracowników),
• Fundusz Emerytur Pomostowych.

UWAGA! Składki finansowane przez ubezpieczonych, którzy nie są płatnikami składek, tj. część składek na ubezpieczenia społeczne i składka na ubezpieczenie zdrowotne, nie mogą zostać umorzone.

Trudna sytuacja finansowa i rodzinna płatnika składek ma miejsce, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ spowodowałoby to dla niego i jego rodziny zbyt ciężkie skutki, w szczególności gdy:

• opłacenie należności z  tytułu składek pozbawiłoby płatnika składek i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
• płatnik składek poniósł straty materialne w  wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które powodują, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności;
• przewlekła choroba płatnika składek lub konieczność sprawowania przez niego opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiła go możliwości uzyskiwania dochodu, który pozwala na opłacenie należności.

Należności z tytułu składek, które mogą zostać przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzone ze względu na trudną sytuację finansową płatnika to składki na:

• własne ubezpieczenia społeczne osób fizycznych będących jednocześnie płatnikami tych składek,
• własne ubezpieczenie zdrowotne osób fizycznych będących jednocześnie płatnikami tych składek,
• Fundusz Pracy,
• Fundusz Emerytur Pomostowych.

W celu uzyskania umorzenia należności z tytułu składek konieczne jest złożenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku wraz z uzasadnieniem, który zawierać będzie informację o umorzenie jakich należności wraz z okresem i kwotą zadłużenia wnioskujemy, wskazanie powodów, dla których płatnik składek przestał opłacać składki oraz wyczerpujące uzasadnienie, że płatnik składek nie jest w stanie uregulować zadłużenia. Obowiązkiem płatnika jest udowodnienie, że zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające konieczność umorzenia składek.

Dodatkowo – jeżeli płatnik składek nadal jest przedsiębiorcą –  niezbędne jest określenie we wniosku rodzaju pomocy publicznej, o jaką się ubiega:

• pomoc de minimis czy
• pomoc mającą na celu naprawę szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi nadzwyczajnymi zdarzeniami.

Wniosek o umorzenie należności do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych można złożyć na kilka sposobów:

• internetowo
• osobiście w placówce ZUS
• listem poleconym za pośrednictwem poczty.

Wnioskodawcą może być:

• płatnik składek,
• inna osoba odpowiedzialna za zadłużenie z tytułu składek, czyli osoba, na którą została przeniesiona odpowiedzialność,
• pełnomocnik, czyli osoba posiadająca pisemne upoważnienie płatnika składek lub innych osób odpowiedzialnych za zadłużenie.

Nadto – do wniosku niezbędne jest dołączenie stosownej dokumentacji, której zakres ustalany jest zawsze indywidualnie – zależnie od rodzaju prowadzonej działalności, formy opodatkowania oraz tego czy wnioskodawcą jest osoba fizyczna czy przedsiębiorca, a także rodzaju pomocy, o którą ubiega się wnioskodawca.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po otrzymaniu wniosku o umorzenie należności dokona jego weryfikacji i oceny, a następnie wyda rozstrzygnięcie poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W sytuacji, gdy płatnik składek nie zgadza się z wydanym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygnięciem, przysługuje mu prawo złożenia wniosku do prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek taki należy złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji za pośrednictwem placówki ZUS. Jeśli płatnik składek nie chce złożyć wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, może od razu wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skargę należy wnieść za pośrednictwem oddziału ZUS w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji.

Umorzenie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych składek ubezpieczeniowych skutkuje jednocześnie umorzeniem odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i innych dodatkowych opłat. Umorzenie oznacza definitywną rezygnację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ich dochodzenia – obecnie i w przyszłości. Jednak płatnik musi zdawać sobie sprawę, że umorzenie długu w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych może negatywnie wpłynąć na prawo do przyszłych świadczeń oraz na ich wysokość.