Kontakty z dziećmi po rozwodzie

Rozwód jest niezwykle trudnym przeżyciem nie tylko wobec rozstających się małżonków, ale szczególnie dla dzieci. Często kwestie związane z dziećmi takie jak ich wychowanie, miejsce ich zamieszkania, ustalenie częstotliwości spotkań są głównym problemem w trakcie stwierdzania ustania małżeństwa. Rozwód rodziców nie powinien jednak negatywnie wpływać na relacje pomiędzy rodzicami a dziećmi. Istotne jest tutaj, aby dziecko jak najmniej odczuło skutki rozwodu rodziców. Utrzymywanie kontaktów z dzieckiem jest nie tylko prawem rodziców, ale i obowiązkiem wynikającym z przepisów prawa rodzinnego.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy jasno wskazuje, że Sąd orzekając rozwód pomiędzy małżonkami, ustala także o władzy rodzicielskiej nad wspólnym, małoletnim dzieckiem oraz o kontaktach rodziców z tym dzieckiem. W tym aspekcie Sąd bierze pod uwagę pisemne porozumienie rodziców o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, o ile jest ono zgodne z dobrem dziecka. Warto tutaj dodać, że jeśli strony zgodnie wniosły o nie ustalanie przez sąd kontaktów rodziców z dziećmi, sąd nie orzeka o ustaleniu utrzymywania tych kontaktów.

W przypadku porozumienia między rodzicami w przedmiocie spotkań z dzieckiem, Sąd bada, czy porozumienie to jest zgodne z dobrem dziecka. Jest to kluczowy zabieg, który pozwala ocenić, czy postanowienia zawarte w porozumieniu nie będą dla dziecka krzywdzące. O dobru dziecka jako zasadzie nadrzędnej mówi art. 3 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., gdzie wskazane jest, że we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.W postanowieniu SN z dnia 7 listopada 2000 r. I CKN 1115/00 Sąd Najwyższy przyjął, że „dobru dziecka nie służy zerwanie osobistej styczności rodziców z dzieckiem, nawet gdy nie wykonują oni władzy rodzicielskiej lub zachodzą podstawy do pozbawienia ich wykonywania tej władzy. Ze względu na charakter prawa do osobistej styczności z dzieckiem, odebranie rodzicom tego prawa może nastąpić wyjątkowo, np. gdy utrzymywanie osobistych kontaktów rodziców z dzieckiem zagraża jego życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu lub wpływa demoralizująco na dziecko”.

Polskie prawo rodzinne nie reguluje dokładnie aspektu kontaktów rodzica z dzieckiem czy to przed czy po ustaniu małżeństwa. Jest to kwestia otwarta, pozostawiona do swobodnego ustalenia pomiędzy rodzicami i dzieckiem. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 113 wskazuje, że niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Kontakty te to przede wszystkim przebywanie z dzieckiem poprzez odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu, bezpośrednie porozumiewanie się rodzica z dzieckiem, utrzymywanie korespondencji w tym także korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, także ze środków komunikacji elektronicznej.

Prawo i obowiązek utrzymywania kontaktów z dzieckiem nie znika w trakcie orzeczenia rozwodu pomiędzy rodzicami. Bezsprzecznie najlepszym sposobem ustalenia kontaktów z dzieckiem jest porozumienie pomiędzy rodzicami, z uwzględnieniem rozsądnych życzeń dziecka w tym zakresie, w przypadku braku takiego porozumienia o kontaktach tych będzie rozstrzygał sąd opiekuńczy.

Warto postawić tutaj pytanie, czy sąd może, a jeśli może to w jaki sposób ograniczyć kontakty rodzica z dzieckiem? W tym miejscu również najważniejszą przesłanką jest dobro dziecka. Jeśli okaże się, że dobro dziecka staje się zagrożone poprzez utrzymywanie kontaktu z rodzicem, Sąd opiekuńczy może przede wszystkim:

• zakazać spotykania się z dzieckiem,

• zakazać zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu,

• zezwolić na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego z rodziców albo opiekuna, kuratora sądowego lub innej osoby wskazanej przez sąd,

• ograniczyć kontakty do określonych sposobów porozumiewania się na odległość,

• zakazać porozumiewania się na odległość,

• a nawet zakazać utrzymywania kontaktów rodziców z dzieckiem.

W aktualnych czasach brak porozumienia pomiędzy rodzicami w kwestii ustalenia utrzymywania kontaktów z dzieckiem jest wielokrotnie spotykanym problemem. Wtedy pojawia się potrzeba tego, aby to sąd ustalił w jaki sposób kontakty te będą się odbywać, dbając o dobro i interes dziecka.

Jak już wielokrotnie zostało podkreślone, najważniejszym aspektem w trakcie ustalania utrzymywania kontaktów z dzieckiem nie jest wygoda rodziców lecz komfort dziecka. Najlepszym sposobem jest bezsporne porozumienie pomiędzy rodzicami w przedmiocie kontaktów każdego z rodziców z dzieckiem z uwzględnieniem zdania dziecka, aby dziecko czuło się bezpieczne, kochane oraz szanowane. Najważniejsze jest dobro dziecka i tą kwestią należy kierować się szczególnie.