Plan spłaty wierzycieli – określenie przez Sąd, że upadły doprowadził do swojej niewypłacalności, istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa

Wydając orzeczenie w kwestii ustalenia planu spłaty wierzycieli Sąd określa wierzycieli uczestniczących w planie spłaty, dokonuje podziału funduszy masy upadłości pomiędzy wierzycieli uczestniczących w planie spłaty, o ile w postępowaniu zgromadzono fundusze masy upadłości, ustala czy upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, a także określa w jakim zakresie oraz czasie upadły jest obowiązany te zobowiązania spłacać, wskazując również jaka część zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości zostanie umorzona wskutek wykonania planu spłaty wierzycieli. Co do zasady okres spłacania zobowiązań nie powinien przekraczać trzydziestu sześciu miesięcy, na co wskazuje przepis art. 491¹⁵ ust. 1 pkt 4) ustawy Prawo upadłościowe, ale już art. 491¹⁵ ust. 1a) zawiera istotne uzupełnienie powyższej regulacji wskazując, że jeżeli upadły doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty wierzycieli nie może być ustalony na okres krótszy niż trzydzieści sześć miesięcy ani dłuższy niż osiemdziesiąt cztery miesiące.

 Należy zastanowić się co dokładnie oznacza sformułowanie z przepisu art. 491¹⁵ ust. 1a) wskazujące zdecydowanie dłuższy okres spłacania zobowiązań. Wymagane jest zatem rozróżnienie terminów, których znaczenie w języku potocznym jest często ujednolicane, a w praktyce ich odpowiednie rozpoznanie jest niezbędne, aby odpowiednio określić stopień winy dłużnika, co w konsekwencji może być podstawą podjęcia decyzji o złożeniu wniosku mającej na celu ogłoszenie upadłości konsumenckiej.

Określając działanie jako „celowe” będziemy rozumieć przez to zachowania dłużnika, które zostały ukierunkowane na doprowadzeniu do swojej niewypłacalności lub też do zwiększenia jej stopnia, jest to tzw. zamiar bezpośredni. Działaniem określanym jako „umyślne” jest zachowanie, w którym możliwe było przez dłużnika przewidzenie skutków jego działania, a on sam godził się na powstanie takich skutków, czyli tzw. zamiar ewentualny. Dłużnik zatem rozumiał, że jego zachowanie doprowadzi do niewypłacalności lub do zwiększenia stopnia jego niewypłacalności, a mimo to nie zdecydował się na jego zaniechanie. Ostatnim terminem jest „rażące niedbalstwo”, które wskazuje na sytuację, w której dłużnikowi nie sposób przypisać winy umyślnej, gdyż nie był on świadomy ewentualnej niewypłacalności lub też był świadomy takiego zagrożenia, ale uznał, że uda mu się go uniknąć, aczkolwiek osoba rozsądna zdawałaby sobie sprawę z takowego niebezpieczeństwa i podjęłaby inne działania.

Jak zostało wskazane w Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2004 roku (sygn. akt: IV CK 151/03, LEX nr 151642): „Rażące niedbalstwo jest wyższym od niedbalstwa stopniem winy nieumyślnej. Niedbalstwo określa się jako niedołożenie należytej staranności, tj. staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju (art. 355 § 1 k.c.). Za miernik należytej staranności uznaje się więc miernik obiektywny, odnoszący się do każdego, kto znajdzie się w określonej sytuacji, formułowany zatem np. dla profesjonalnego wykonawcy inwestycji budowlanych, lekarza określonej specjalności, nauczyciela wychowania fizycznego, kierowcy samochodowego, na podstawie takich dotyczących ich reguł, jak: zasady współżycia społecznego, szczegółowe normy prawne, pragmatyki zawodowe, zwyczaje itp. Przypisanie określonej osobie niedbalstwa uznaje się za uzasadnione wtedy, gdy osoba ta zachowała się w określonym miejscu i czasie w sposób odbiegający od właściwego dla niej miernika należytej staranności (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2001 r., IV CKN 150/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 153). Przez rażące niedbalstwo rozumie się natomiast niezachowanie minimalnych (elementarnych) zasad prawidłowego zachowania się w danej sytuacji. O przypisaniu pewnej osobie winy w tej postaci decyduje więc zachowanie się przez nią w określonej sytuacji w sposób odbiegający od miernika staranności minimalnej.”

Należy pamiętać, że Upadłemu, który czuje się pokrzywdzony decyzją Sądu w przedmiocie planu spłaty przysługuje środek odwoławczy w postaci zażalenia. Zażalenie jest wnoszone do Sądu II instancji za pośrednictwem Sądu I instancji. Termin na jego wniesienie wynosi jeden tydzień od dnia doręczenia postanowienia Sądu wraz z uzasadnieniem. Z tego tytułu istotne jest, aby w pierwszej kolejności złożyć wniosek o sporządzenie przez Sąd pisemnego uzasadnienia postanowienia, które ma nam zostać doręczone, a dopiero w dalszej kolejności złożyć zażalenie na przedmiotowe postanowienie. Konieczne będzie oczywiście wykazanie, że Sąd dokonał błędnej kwalifikacji zachowania upadłego jako określając je jako umyślnie zmierzające do stanu niewypłacalności, istotnie zwiększające stan jego niewypłacalności lub też jako działanie wskutek rażącego niedbalstwa.

Jeżeli znajdują się Państwo w podobnej sytuacji to serdecznie zachęcamy do kontaktu z Kancelarią w celu uzyskania pomocy.