Zasiedzenie służebności gruntowej

Zasiedzenie jest sposobem nabycia określonego prawa na skutek upływu czasu. Instytucja ta historycznie sięga czasów Prawa Rzymskiego a swoją kontynuację miała w m.in. w polskim prawie ziemskim. Główna funkcją zasiedzenia jest ustalenie stanu prawnego oraz stanu posiadania.

Polski kodeks cywilny przewiduje możliwość zasiedzenia zarówno rzeczy ruchomej jak i nieruchomości. W przypadku rzeczy ruchomych wymagane jest spełnienie następujących przesłanek:

• upływ czasu tj. pełnego nieprzerwalnego okresu 3 lat, a posiadanie nie może zostać przerwane, przerwanie biegu posiadania skutkuje liczeniem powyższego terminu od początku;
• dobra wiara posiadacza samoistnego przez cały okres posiadania rzeczy.

Jako dobrą wiarę należy rozumieć sytuacje w której posiadacz samoistny nie ma świadomości o tym, że dany przedmiot nie jest jego własnością. Wykazanie dobrej wiary ułatwia domniemanie z art. 7 KC, które stanowi „jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary.” Natomiast posiadacza samoistnego definiuje art. 336 KC jako osobę, która faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Kodeks cywilny wymienia również inne domniemania mające zastosowanie w instytucji zasiedzenia m.in:

• przeszkoda przemijająca nie przerywa posiadania (art. 340 zd. 2 k.c.)
• oddanie rzeczy w posiadanie zależne nie oznacza utraty posiadania samoistnego (art. 337 k.c.).

W przypadku zasiedzenia nieruchomości wymagane jest spełnienie następujących przesłanek: upływu czasu posiadania samoistnego: 20 lat w dobrej oraz 30 lat w złej wierze. Zasiedzieć możemy zarówno nieruchomość budowlaną jak i gruntową. Posiadanie nie może być przerwane. Natomiast zgodnie z art. 345 KC posiadanie przywrócone uważa się za nie przerwane. Warto zaznaczyć, że zasiedzieć można zarówno nieruchomości gruntowe jak i lokalowe.

Zasiedzenie służebności gruntowej

Służebność została wymieniona w art. 244 kodeksu cywilnego, który zawiera zamknięty katalog ograniczonych praw rzeczowych: „Ograniczonymi prawami rzeczowymi są: użytkowanie, służebność, zastaw, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu oraz hipoteka.”

Ustanowienie służebności na nieruchomości ma na celu zwiększenie jej użyteczności np. poprzez przeprowadzenie infrastruktury technicznej. Możemy wymienić 3 podstawowe rodzaje służebności:

• służebności gruntowe,
• służebności osobiste,
• służebności przesyłu.

Popularnym przykładem służebności jest służebność drogi koniecznej. Ustanawiana jest na cudzej nieruchomości w celu ułatwienia dostępu do drogi publicznej dla nieruchomości, która tego dostępu nie ma. Do ustanowienia takiej służebności może dojść umownie lub na drodze sądowej.

W przypadku służebności gruntowych kodeks przewiduje możliwość nabycia ich w drodze zasiedzenia.

Zgodnie z art. 292 KC: „służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.”

Przepisy dotyczące zasiedzenia służebności gruntowej stosujemy odpowiednio z przepisów dotyczących zasiedzenia nieruchomości gruntowych (terminy, nieprzerwalność posiadania). W przypadku zasiedzenia służebności gruntowej występuje jeszcze jedna dodatkowa przesłanka a mianowicie „korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia”.

Jak wskazuje literatura oraz orzecznictwo przesłankę trwałego i widocznego urządzenia należy rozumieć jako manifestujący charakter korzystania z urządzeń znajdujących się na cudzej nieruchomości. Przykładem może być m.in.  korzystanie ze studni do czerpania wody (SN z 8.11.1983 r., III CO 4/83).

Należy również pamiętać, że służebność wygasa w skutek jej nie wykonywania przez lat 10. Możemy ją przenieść na inną osobę jedynie razem z nieruchomością.

Złożenie wniosku o zasiedzenie niesie za sobą szereg kosztów i wymaga profesjonalnej obsługi prawnej. Zespół naszej kancelarii na przestrzeni ostatnich lat przeprowadził z sukcesem szereg postępowań o zasiedzenie na terenie całej Polski. Zapraszamy do kontaktu