Uwaga skarga pauliańska! Czyli o bezskuteczności czynności prawnej w postępowaniu upadłościowym

Skarga pauliańska w postępowaniu upadłościowym jest stosunkowo często wykorzystywaną przez syndyków instytucją. To o czym należy pamiętać przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, a nawet przed dokonaniem rozporządzeń swoim majątkiem, jest fakt, że w późniejszym czasie takie czynności mogą zostać uznane za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości.

Czym jest skarga pauliańska?

Zgodnie z art. 527 Kodeksu Cywilnego skarga pauliańska jest dopuszczalna gdy, wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową. Wówczas każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

Zgodnie z art. 527 § 2 k.p.c. czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Niewypłacalność oznacza sytuację, w której aktywa dłużnika są niewystarczające na pokrycie jego długów, a w konsekwencji wierzyciel nie jest w stanie uzyskać zaspokojenia w drodze egzekucji z majątku dłużnika.

PRZYKŁAD: Jan K. ma 100 tys. zadłużenia względem 10 wierzycieli. Jan K. posiada także nieruchomość, z której wierzyciele mogliby się zaspokoić. Aby uniknąć odpowiedzialności Jan K. umową darowizny w formie aktu notarialnego przenosi on prawo własności nieruchomości swojemu koledze, ale jest to czynność pozorna, bowiem oboje wiedzą, iż w dalszym ciągu będzie nią władał Jan K.

Co znaczy, że czynność jest bezskuteczna?

Oznacza to, że możliwa będzie egzekucja długu z majątku, który został bezskutecznie przepisany na inną osobę czy też jej sprzedany. Skarga pauliańska to nic innego, niż zwykły pozew cywilny wierzyciela przeciwko osobie trzeciej, która uzyskała korzyść od dłużnika.

Jak skarga pauliańska ma się do postępowania upadłościowego?

Prawo do uznania czynności dłużnika za bezskuteczną przysługuje nie tylko wierzycielowi, ale również syndykowi. Z chwilą ogłoszenia przez Sąd upadłości danego dłużnika uprawnienie to będzie przysługiwało wyłącznie syndykowi, który reprezentuje wszystkich wierzycieli. Wówczas w przypadku, gdy Sąd uzna wniesioną skargę pauliańską za zasadną, orzeka on o bezskuteczności czynności prawnej dłużnika względem masy upadłości. Składniki majątku upadłego, których próbował on się wyzbyć zostaną zaliczone do masy upadłości. Taki majątek będzie podlegał likwidacji w postępowaniu upadłościowym.

Należy pamiętać, że w swych działaniach syndyk jest ograniczony czasowo. Art. 534 Kodeksu Cywilnego wskazuje na pięcioletni termin na złożenie powództwa lub zarzutów. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Drugim z terminów jest termin dwuletni, określony przez ustawę Prawo upadłościowe w art. 132 ust. 3: „Nie można żądać uznania czynności za bezskuteczną po upływie dwóch lat od dnia ogłoszenia upadłości, chyba że na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego uprawnienie to wygasło wcześniej. Termin ten nie ma zastosowania, gdy żądanie uznania czynności za bezskuteczną zgłoszone zostało w drodze zarzutu”.

Warto też zwrócić uwagę, iż w myśl treści art.491⁴ ust.2 pkt 4) Prawa upadłościowego, sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w okresie dziesięciu lat przed dniem zgłoszenia wniosku czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonana, z pokrzywdzeniem wierzycieli.

Jeżeli w trakcie postępowania upadłościowego Syndyk wywiedzie powództwo o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną względem masy upadłości – niezwłocznie należy skontaktować się z profesjonalistą. Warto też skorzystać z pomocy prawnika przed złożeniem wniosku o upadłość konsumencką. Pozwoli to uchronić się przed możliwymi, negatywnymi konsekwencjami takiej czynności.

Zapraszamy do kontaktu z Kancelarią Bona Artis. Specjalizujemy się w upadłości konsumenckiej.