Zmiana przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne

W naszej kancelarii prowadzona jest sprawa o udzielenie zgody na zmianę sposobu użytkowania nieruchomości stanowiącej las na użytek rolny zabudowany. Działka w przeszłości była częścią większego gospodarstwa rolnego, które w wyniku zniesienia współwłasności zostało podzielone pomiędzy współwłaścicieli. Klient po podziale otrzymał działkę w znacznej części porośniętą lasem i oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako użytek gruntowy las klasy IV (LsIV). Działka – jako nieruchomość stanowiąca własność prywatną – objęta jest również uproszczonym planem urządzania lasu. Z uwagi na prowadzenie gospodarstwa rolnego Klient jest zainteresowany zmianą przeznaczenia działki z użytku las na użytek rolny zabudowany.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 6) ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zmiana przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne to ustalenie innego niż leśny sposobu użytkowania tych gruntów. Natomiast, gruntami leśnymi według art. 2 ust 2 tej ustawy, są grunty określone jako lasy w przepisach o lasach; grunty zrekultywowane dla potrzeb gospodarki leśnej oraz grunty pod drogami dojazdowymi do gruntów leśnych.

Definicję lasu zawiera art. 3 pkt 1) ustawy o lasach, zgodnie z którym las to grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi), drzewami i krzewami oraz runem leśnym, lub przejściowo jej pozbawiony, przeznaczony do produkcji leśnej, lub stanowiący rezerwat przyrody, wchodzący w skład parku narodowego albo wpisany do rejestru zabytków, a także grunt związany z  gospodarką leśną (art. 3 pkt 2) tej ustawy).

Zmiana lasu na użytek rolny wymaga uzyskania zgody w trybie przepisów art. 13 ust. 2 i ust. 3 ustawy o lasach i jest dopuszczalna w przypadkach szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów. Zgodę taką, w stosunku do lasów niestanowiących własności Skarbu Państwa, wydaje starosta na wniosek właściciela lasu.

Dodatkowo, w przypadku lasów objętych uproszczonym planem urządzenia lasu, konieczne jest wyłączenie nieruchomości z tego planu, czyli zmiana granic i powierzchni lasu objętego planem.

Uproszczony plan urządzenia lasu opracowywany jest dla lasu niebędącego własnością Skarbu Państwa oraz dla lasu wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, o obszarze co najmniej 10 ha, stanowiącego zwarty kompleks leśny. Plan taki zawiera skrócony opis lasu i gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz podstawowe zadania dotyczące gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 7) i art. 19 ust. 2 ustawy o lasach). Uproszczony plany urządzenia lasu zatwierdza starosta, po uzyskaniu opinii właściwego terytorialnie nadleśniczego. Zmiana takiego planu może być dokonana aneksem z zachowaniem przepisów dotyczących zatwierdzenia planu (art. 22 ust. 2 i art. 23 ust. 1 ustawy o lasach).

Uproszczony plan urządzenia lasu sporządzany jest na okres 10 lat i stanowi szczególny rodzaj planu zagospodarowania przestrzennego terenów zalesionych. Objęcie nieruchomości takim planem powoduje nałożenie na jej właściciela szeregu obowiązków wynikających z ustawy o lasach, wyklucza możliwość zabudowy nieruchomości nim objętej i jest podstawą do oznaczenia nieruchomości jako użytek las (Ls) w powszechnej ewidencji gruntów i budynków. Stosownie bowiem do treści art. 20 ust. 2 ustawy o lasach w ewidencji gruntów i budynków uwzględnia się ustalenia planów urządzenia lasu i uproszczonych planów urządzenia lasu dotyczące granic i powierzchni lasu. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do  ogólnych zasad dotyczących sposobu wprowadzania zmian w ewidencji gruntów i budynków, dlatego bez wyłączenia działki z uproszczonego planu urządzenia lasu nie ma możliwości zmiany jej przeznaczenia w powszechnej ewidencji gruntów i budynków na użytek inny niż las.

Usunięcie nieruchomości z uproszczonego planu urządzenia lasu wymaga wykazania, że grunt nim objęty nie jest lasem w rozumieniu ustawy o lasach, a tym samym, że brak jest podstaw do obejmowania go planem określającym granice i  powierzchnię lasu oraz obowiązujące na danym terenie zasady gospodarki leśnej.

Ustalenie czy nieruchomość jest lasem wymaga oceny, czy spełnia ona trzy kryteria: powierzchni, przyrodnicze i przeznaczenia zdefiniowane w art. 3 pkt 1) ustawy o lasach, oraz kryterium uznania za grunt związany z gospodarką leśną (art. 3 pkt 2) i art. 6 ust. 1 pkt 1) ustawy o lasach). Aby dokonać prawidłowej kwalifikacji gruntu konieczne jest przeprowadzenie analizy sposobu jej zagospodarowania oraz przeznaczenia w uproszczonym planie zagospodarowania lasu.

Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne, to takie przeznaczenie, które wyklucza leśny sposób użytkowania tych gruntów. Wykluczenie takie nastąpi, gdy na określonym terenie wyłączona albo chociażby ograniczona zostanie możliwość utrzymywania na nim roślinności leśnej, względnie, w przypadku gruntów związanych z gospodarką leśną, gdy dany teren nie będzie mógł być wykorzystywany na potrzeby tej gospodarki albo możliwość takiego wykorzystania będzie ograniczona (wyrok NSA z dnia 24.05.2016 r. II OSK 2264/14).

Innym, niż opisany powyżej, sposobem zmiany przeznaczenia gruntu leśnego na grunt nieleśny jest uruchomienie procedury opisanej w art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych czyli zmiana przeznaczenia tych gruntów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzanym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przeznaczenie gruntu stanowiącego własność prywatną na cele nieleśne na tej podstawie wymaga uzyskania zgody marszałka województwa, wyrażanej po uzyskaniu opinii izby rolniczej, a stroną w takim postępowaniu jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. A zatem, zmiana przeznaczenia gruntu na cele nieleśne na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych jest przeprowadzana co do zasady bez wpływu właściciela nieruchomości na działania podejmowane przez organ.

Jeśli potrzebują Państwo porady w zakresie zmiany przeznaczenia gruntu leśnego na cele nieleśne, zapraszamy do skorzystania z usług kancelarii Bona Artis.