Gleboznawcza klasyfikacja gruntów – procedura i zmiana klasy
Możliwość zmiany przeznaczenia gruntu rolnego na grunt budowlany jest uzależniona między innymi od klasy bonitacyjnej gleby występującej na danej nieruchomości. Najlepsze grunty rolne klas I-III podlegają ochronie i zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych zmiany ich przeznaczenia dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzanym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, po uzyskaniu zgody Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi udzielonej w postępowaniu planistycznym.
Natomiast niższe klasy użytków rolnych (gleby od IV-VI) nie wymagają uzyskania zgody na ich wykorzystanie na cele inne niż rolne i leśne, co ułatwia zmianę ich przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy, a na terenach, dla których plan miejscowy nie został opracowany pozwala na uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy.
Co to jest gleboznawcza klasyfikacja gruntów i kto ją określa?
Klasę bonitacyjną gleby, czyli jej wartość użytkową w produkcji rolnej, określa się w postępowaniu o ustalenie gleboznawczej klasyfikacji gruntu, prowadzonym przez starostę powiatowego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości. Zgodnie z art. 2 pkt 12) ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne przez gleboznawczą klasyfikację gruntów rozumie się podział gleb na klasy bonitacyjne ze względu na ich jakość produkcyjną, ustaloną na podstawie cech genetycznych gleby.
Postępowanie o ustalenie klasy bonitacyjnej gleby uregulowane jest w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 12 września 2012 r. w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, które określa sposób i tryb przeprowadzania klasyfikacji. Postępowanie takie może być wszczęte zarówno z urzędu jak i na wniosek.
Skontaktuj się z nami — krótko opisz sprawę, a my wrócimy z odpowiedzią i propozycją dalszych kroków.
- ✅ szybki kontakt
- ✅ konsultacje: Kraków i zdalnie
- ✅ doświadczeni prawnicy
Odpowiemy najszybciej jak to możliwe.
Jak przebiega postępowanie klasyfikacyjne i rola klasyfikatora
W toku postępowania klasyfikacyjnego organ prowadzący postępowanie ma obowiązek powołać klasyfikatora, który dokonuje ustalenia klasy bonitacyjnej gruntu, po przeprowadzeniu określonych czynności, w tym: analizy niezbędnych materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny, oraz czynności klasyfikacyjnych w terenie, będących podstawą sporządzenia projektu ustalenia klasyfikacji.
W terenie klasyfikator wykonuje odkrywki glebowe: podstawowe i podobne i ustala klasę bonitacyjną gleby na podstawie badania profilu glebowego (określając typ, rodzaj i gatunek gleby), warunków wodnych, usytuowania profilu w rzeźbie terenu, a także innych cechy, które dodatkowo mogą wpływać na jakość produkcyjną gleby.
Określając podstawowe cechy morfologiczne poszczególnych poziomów w profilu glebowym, klasyfikator bada układ i miąższość poziomów genetycznych, sposób przechodzenia jednego poziomu w drugi, skład granulometryczny, barwę, strukturę i układ agregatów glebowych, występowanie oglejenia, jego nasilenie oraz głębokość w profilu glebowym, obecność i głębokość występowania węglanów, czy obecności konkrecji żelazistych. Klasyfikator wykonuje również w poszczególnych poziomach zróżnicowania pomiar odczynu z zastosowaniem kwasomierza terenowego i płynu Helligʼa.
Zakres czynności klasyfikacyjnych w terenie
Poza badaniem profilu glebowego przeprowadzenie czynności klasyfikacyjnych w terenie powinno ponadto obejmować:
-
sporządzenie opisu fizjograficznego,
-
ustalenie zasięgu gruntów podlegających klasyfikacji,
-
szczegółowe określenie na mapie ewidencyjnej miejsca przeprowadzania badań,
-
ustalenie rodzaju zbiorowisk roślinnych na łąkach trwałych i pastwiskach trwałych, typu siedliskowego lasu, jego drzewostanu, podszycia i runa na gruntach leśnych, rodzaju i gęstości zadrzewień i zakrzewień gruntów zadrzewionych i zakrzewionych,
-
zaliczenie gruntów do odpowiedniego typu, rodzaju i gatunku gleby, rodzaju użytku gruntowego oraz klasy bonitacyjnej, oraz
-
ustalenie zasięgu konturów typów gleb oraz klas bonitacyjnych.
Projekt klasyfikacji i możliwość wniesienia zastrzeżeń
Opracowany projekt ustalenia klasyfikacji, obejmuje również: mapę klasyfikacji, sporządzoną na kopii mapy ewidencyjnej oraz protokół. Mapa klasyfikacji, będzie stanowiła integralną część decyzji o ustaleniu klasyfikacji gruntu.
Do projektu klasyfikacji właściciel nieruchomości ma prawo wnieść zastrzeżenia w ciągu 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zgłaszania zastrzeżeń. Dopiero po ich rozpatrzeniu organ może wydać decyzję o ustaleniu klasyfikacji zawierając w jej uzasadnieniu informację o sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń. Na decyzję starosty o ustaleniu klasyfikacji przysługuje odwołanie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego.
Kiedy możliwa jest zmiana klasy bonitacyjnej gruntu?
W orzecznictwie sądów zauważa się, że zmiany w jakości i strukturze gleb są procesem bardzo powolnym i praktycznie niezauważalnym na przestrzeni nawet kilkudziesięciu lat. Obniżenie klasy gruntów jest możliwe wyłącznie w przypadku rzeczywistego pogorszenia klasy gruntów rolnych z uwagi na zaistnienie przyczyn obiektywnych, które nie są wynikiem działań właściciela.
Różnice między klasyfikacją gruntów a aktualizacją użytków gruntowych
Należy również odróżnić postępowanie w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów od postępowania mającego na celu aktualizację użytków gruntowych w ewidencji gruntów i budynków. W postępowaniu w sprawie zmiany klasyfikacji gruntów decydujące jest ustalenie wystąpienia zmiany w profilu glebowym (a nie na powierzchni gruntu).
Przyjmuje się również, że sama zmiana sposobu użytkowania gruntów, (np. usunięcie drzew lub krzewów), może skutkować co najwyżej aktualizacją użytków gruntowych w ewidencji gruntów i budynków w trybie właściwym dla aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, nie zaś w ramach postępowania w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Dane ewidencyjne dotyczące rodzaju użytków gruntowych oraz dane ewidencyjne dotyczące klas bonitacyjnych, to dwa różne rodzaje danych, których sposób pozyskania odbywa się na podstawie różnych przepisów prawa i w oparciu o różne procedury (wyrok NSA z 5 maja 2016 r. sygn. I OSK 1927/14).
Orzecznictwo NSA w sprawach klasyfikacji i użytków gruntowych
Podobnie, w uzasadnieniu wyroku NSA z 4 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 971/21 czytamy, że określenie rodzaju użytku gruntowego i postępowanie dotyczące gleboznawczej klasyfikacji gruntów to dwa różne postępowania, do których mają zastosowanie odrębne regulacje prawne. Art. 20 ust. 3 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że gleboznawczą klasyfikacją gruntów obejmuje się grunty rolne i leśne. Tym samym, z punktu widzenia instytucji użytku gruntowego, procedury klasyfikacji gruntów są wtórne względem ustaleń użytku gruntowego. W pierwszej kolejności ustala się użytek, by po ustaleniu, że jest to akurat użytek rolny lub leśne, ewentualnie przystąpić do przeprowadzenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów na tym użytku.
NSA wyjaśnił, że brak tożsamości obydwu postępowań potwierdzają również przepisy stanowiące o sposobie załatwiania sprawy z zakresu gleboznawczej klasyfikacji gruntów oraz aktualizacji danych ewidencyjnych w zakresie użytków gruntowych. W pierwszym przypadku w oparciu o § 5 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów wydawana jest decyzja administracyjna. W drugim wypadku natomiast co do zasady dokonuje się aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków w trybie czynności materialno-technicznej.
Jeśli potrzebują Państwo porady prawnej w sprawie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, zapraszamy do skorzystania z usług Kancelarii Bona Artis.
Zadzwoń lub napisz — wrócimy z odpowiedzią i podpowiemy najlepsze dalsze kroki w Twojej sprawie.
- ✅ szybki kontakt
- ✅ konsultacje: Kraków i zdalnie
- ✅ doświadczeni prawnicy
Odpowiemy najszybciej jak to możliwe.