Uprawnienia mieszkańców gminy w przypadku budowy stacji bazowej telefonii komórkowej

Do naszej kancelarii zgłosili się mieszkańcy miejscowości, w której budowana jest stacja bazowa telefonii komórkowej wyposażona w anteny wytwarzające wysokie pola elektromagnetyczne z prośbą o pomoc w ochronie ich interesów zagrożonych ponadnormatywną emisją pola elektromagnetycznego, jego negatywnym odziaływaniem na zdrowie oraz znacznym obniżeniem wartości nieruchomości sąsiadujących ze stacją bazową.

Budowa stacji bazowych telefonii komórkowej w ostatnich latach wywoływała niejednokrotnie protesty osób mieszkających w ich pobliżu spowodowane obawami o skutki jakie mogą być następstwem długotrwałego oddziaływania pól elektromagnetycznych wytwarzanych przez anteny o dużej mocy na zdrowie ludności przebywającej w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Obawy te są zrozumiałe z uwagi na rosnącą w sposób masowy liczbę masztów antenowych montowanych zarówno w miastach jak i na terenach wiejskich, oraz na zwiększającą się z roku na rok ekspozycję mieszkańców na działanie pól elektromagnetycznych. Rozwój telefonii komórkowej jest jednak nieunikniony i pożądany z punktu widzenia rozwoju gospodarczego kraju, a realizacja tego typu inwestycji stanowi jeden z celów publicznych w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który obejmuje między innymi budowę, utrzymywanie oraz wykonywanie obiektów i urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji.

Zgodnie z art. 50 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym budowa stacji bazowej telefonii komórkowej jako inwestycja celu publicznego powinna być lokalizowana na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W art. 46 ust. 1-2 ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych ustawodawca określił szczególne zasady lokalizowania inwestycji telekomunikacyjnych, zgodnie z którymi miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie może ustanawiać zakazów ani przyjmować rozwiązań, które uniemożliwiałyby lokalizowanie tego typu inwestycji, jeżeli są one zgodne z odrębnymi przepisami. W art. 46 ust. 2 w.w. ustawy przyjęto, że w przypadku gdy lokalizacja inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej nie jest umieszczona w planie miejscowym, dopuszcza się jej lokalizowanie, jeżeli nie jest to sprzeczne z określonym w planie przeznaczeniem terenu ani nie narusza ustanowionych w planie zakazów lub ograniczeń. Jednocześnie ustawodawca sprecyzował, że przeznaczenie terenu na cele zabudowy wielorodzinnej, rolnicze, leśne, usługowe lub produkcyjne nie jest sprzeczne z lokalizacją inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej.

Jedynie w przypadku terenów przeznaczonych na cele zabudowy jednorodzinnej ustawodawca przewidział ograniczenie zgodnie z którym na terenach tych można lokalizować infrastrukturę telekomunikacyjną jedynie o nieznacznym oddziaływaniu, tj. kanalizację kablową, linię kablową podziemną i nadziemną, instalację radiokomunikacyjną wraz z konstrukcją wsporczą do wysokości 5 m, szafy i słupki telekomunikacyjne oraz inne podobne urządzenia i obiekty, a także związany z nimi osprzęt i urządzenia zasilające, jeżeli nie są zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko lub nie stanowią przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000 (art. 2 ust. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych).

Co jednak w sytuacji gdy inwestycja telekomunikacyjna o dużym zakresie oddziaływania zostanie wybudowana w bezpośrednim sąsiedztwie terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Niestety, brak przepisów określających jednoznacznie dopuszczalną odległość w jakiej powinna znajdować się tego typu infrastruktura od terenów zabudowy jednorodzinnej.
Zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 26 maja 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie przy określaniu usytuowania antenowych konstrukcji wsporczych, wolno stojących masztów antenowych i wolno stojących wież antenowych należy kierować się względami technologicznymi oraz wymaganiami bezpieczeństwa dotyczącymi w szczególności ochrony przed polem elektromagnetycznym, z uwzględnieniem dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych, jakie mogą występować w środowisku oraz względami bezpieczeństwa i higieny pracy w pobliżu urządzeń wytwarzających pole elektromagnetyczne. Zgodnie natomiast z art. 121 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ochrona przed polami elektromagnetycznymi polega na zapewnieniu jak najlepszego stanu środowiska poprzez utrzymanie poziomów pól elektromagnetycznych poniżej dopuszczalnych lub co najmniej na tych poziomach oraz zmniejszanie poziomów pól elektromagnetycznych co najmniej do dopuszczalnych, gdy nie są one dotrzymane A zatem, co do zasady, o dopuszczalnej odległości stacji bazowej telefonii komórkowej od terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne będą decydowały przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz dwa rozporządzenia wykonawcze do tej ustawy tj.: rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz rozporządzenie Ministra Klimatu z dnia 17 lutego 2020 r. w sprawie sposobów sprawdzania dotrzymania dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku.

Zgodnie z art. 76 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska nowo zbudowany lub przebudowany obiekt budowlany, zespół obiektów lub instalacja nie mogą być oddane do użytkowania, jeżeli nie spełniają wymagań ochrony środowiska, określonych ust. 2 tego artykułu tj. gdy zostały zrealizowane bez wykonania wymaganych przepisami lub określonych w decyzjach administracyjnych środków technicznych chroniących środowisko, bez zastosowania odpowiednich rozwiązań technologicznych, wynikających z ustaw lub decyzji ewentualnie bez uzyskania wymaganych decyzji określających zakres i warunki korzystania ze środowiska.

Stacje bazowe telefonii komórkowej od 2022 r. – w związku z nowelizacją rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko – nie są objęte postępowaniami o uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Ochronę środowiska przed polem elektromagnetycznym emitowanym przez stacje bazowe telefonii komórkowej zapewniają regulacje wynikające z ustawy Prawo ochrony środowiska, w tym między innymi przepisy nakładające na inwestora obowiązek wykonania pomiarów pól elektromagnetycznych w środowisku bezpośrednio przed rozpoczęciem użytkowania instalacji lub urządzenia (art. 122a ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz obowiązek zgłoszenia instalacji do organu ochrony środowiska wraz ze sprawozdaniem z wykonanych pomiarów poziomów pól elektromagnetycznych (art. 152 ust. 2 pkt 9 ustawy). Z przepisów tych wynika możliwość wniesienia przez organ ochrony środowiska w drodze decyzji sprzeciwu do rozpoczęcia eksploatacji stacji bazowej przez inwestora w przypadku gdy powodowałaby ona przekroczenie standardów emisyjnych lub standardów jakości środowiska albo nie spełniała wymagań ochrony środowiska.

Regulacja ta przyznaje również dla mieszkańców gminy, na terenie której ma być eksploatowana inwestycja, uprawnienia pozwalające na ochronę ich interesów.

Jeśli potrzebują Państwo porady związanej z lokalizacją i budową stacji bazowej telefonii komórkowej, zapraszamy do skorzystania z usług Kancelarii Bona Artis.