Obowiązek alimentacyjny

Obowiązek alimentacyjny oznacza konieczność dostarczania środków utrzymania i wychowania wobec osoby uprawnionej. Według kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek ten obciąża krewnych w linii prostej (którymi są dziadkowie, rodzice, dzieci) oraz rodzeństwo.

Uprawnionym do alimentów według przepisów prawa rodzinnego jest ten kto żyje w niedostatku. Roszczeń alimentacyjnych może dochodzić małżonek od drugiego małżonka w przypadku orzeczenia rozwodu, a nawet separacji. Również ojciec niebędący mężem matki jest obowiązany do świadczeń odpowiadających okolicznościom – głównie do wydatków związanych z ciążą, porodem oraz kosztów utrzymania matki w okresie porodu. Jednak w zdecydowanej większości przypadków obowiązek ten obciąża rodziców względem dzieci. Co ciekawe, dziecko może nawet żądać świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, który nie jest jego ojcem lub względem żony ojca, która nie jest jego matką, o ile odpowiada to zasadom współżycia społecznego.

Jaki jest sens obowiązku alimentacyjnego? Ma to na celu wsparcie finansowe dziecka, dopóki nie jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie. Aby wskazać szczegółowy zakres potrzeb uprawnionego do świadczeń alimentacyjnych, warto powołać się na wyrok Sądu Rejonowy z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie o sygnaturze akt: VI RC 532/17, który orzekł: „Rodzice w zależności od swych możliwości są obowiązani zapewnić dziecku środki do zaspokojenia zarówno jego potrzeb fizycznych (wyżywienia, mieszkania, odzieży, higieny osobistej, leczenia w razie choroby), jak i duchowych (kulturalnych), a także środki wychowania (kształcenia ogólnego, zawodowego), dostarczania rozrywek i wypoczynku. Spoczywający na rodzicach obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania trwa dopóki dziecko nie zdobędzie możliwości samodzielnego utrzymania się stosownie do swoich uzdolnień, predyspozycji, kwalifikacji zawodowych, czyli do chwili usamodzielnienia się i to niezależnie od osiągniętego wieku.” Co istotne, obowiązek alimentacyjny nie dotyczy tylko dzieci do momentu uzyskania przez nie pełnoletności, ale może także trwać później, szczególnie wtedy, kiedy dziecko wciąż się uczy i nie jest w stanie pogodzić nauki z pracą, z której mogłoby się utrzymać. Rodzice jednak mogą uchylić się od obowiązku świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeśli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem albo gdy dziecko nie podejmuje prób w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się. Znajduje to zastosowanie, w momencie kiedy dziecko nie dokłada należytej staranności do usamodzielnienia się, nie próbuje podjąć pracy czy nauki, nie stara się rozwijać.

Kiedy rodzic nie wykonuje należycie obowiązku alimentacyjnego jest to podstawa do wytoczenia powództwa, które ma na celu przymuszenie do dokonywania tegoż obowiązku. Powództwo to wytacza przedstawiciel ustawowy dziecka lub dziecko jeśli osiągnęło ono pełnoletność. Powództwo o roszczenie alimentacyjne wytacza się według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej. Wysokość świadczenia zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentów oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych na rzecz uprawnionego.

Jak wiadomo, potrzeby dziecka zmieniają się wraz z jego wiekiem, to znaczy starsze dziecko wymaga większego wsparcia finansowego. Dzieje się tak głównie dlatego, że dziecko takie uczęszcza do szkoły, na dodatkowe zajęcia, kursy, spełnia swoje hobby, rozwija się.Nie są to jedyne powody wzrostu wydatków na dziecko. Zostało to poparte także przez Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 25 maja 2017 r. w sprawie o sygnaturze akt: III RC 44/17, gdzie orzekł: „Potrzeby dziecka wraz z wiekiem zwiększają się, gdyż obejmują one już nie tylko potrzeby bytowe związane z wyżywieniem, zakupem odzieży i zapewnieniem odpowiednich warunków mieszkaniowych, ale także pojawiają się potrzeby edukacyjne, kulturalne i wychowawcze, mające zapewnić prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy dziecka”. Następnie dodał: „Oczywistym jest, że dziecko w wieku szkolnym ma większe potrzeby w porównaniu z potrzebami dziecka, które uczęszczało do przedszkola. Zwiększone wydatki obejmują zakup podręczników, pomocy naukowych, stroju gimnastycznego a także zabawek edukacyjnych, które poza programem szkolnym rozwijają umiejętności dziecka.”.

Dodatkową przesłanką, przemawiającą za podwyższeniem świadczenia alimentacyjnego jest polepszenie się sytuacji zarobkowej osoby zobowiązanej do świadczenia na rzecz uprawnionego. Jest to podstawa do wniesienia pozwu o podwyższenie alimentów, które kieruje się do Sądu Rejonowego. Z powództwem takim może wystąpić, tak jak w przypadku powództwa o roszczenie alimentacyjne, przedstawiciel ustawowy dziecka lub dziecko jeśli uzyskało już pełnoletność.

Obowiązek alimentacyjny może być uchylony. Sytuacje takie mają miejsce głównie wtedy, kiedy zmienia się sytuacja uprawnionego do świadczeń tj. kiedy jest on w stanie utrzymać się samodzielnie i zaspokajać swoje potrzeby. Co ważne, kolejną przesłanką przemawiającą za uchyleniem obowiązku jest prawomocny wyrok, zaprzeczający ojcostwu zobowiązanego. Pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego kieruje się również do Sądu Rejonowego. Osobą która może wnieść taki pozew jest zobowiązany do świadczeń wobec uprawnionego na mocy orzeczenia Sądu lub umowy o świadczenie alimentacyjne.

Istotnym jest, że prawo do alimentów się nie przedawnia, a przedawnia się każde poszczególne świadczenie alimentacyjne z upływem trzech lat. Obowiązek alimentacyjny nie jest dziedziczony, to znaczy, że nie przechodzi on na spadkobierców zobowiązanego.

Mając powyższe na uwadze można stwierdzić, że obowiązek alimentacyjny został stworzony ku zabezpieczeniu sytuacji finansowej osób żyjących w niedostatku. Ma on na celu przede wszystkim wsparcie, ułatwienie zaspokajania najważniejszych potrzeb a w przypadku dzieci, między innymi możliwość prawidłowego rozwijania się.

Potrzebujesz pomocy prawnik alimenty Kraków? Skontaktuj się z nami!