Nadzwyczajna zmiana stosunków – rebus sic stantibus
Globalna sytuacja gospodarcza w ostatnich latach daje się odczuć każdemu, jednakże osoby działające w wąskich, wyspecjalizowanych dziedzinach stają niekiedy przed wybitnie trudnymi zadaniami, chcąc utrzymać się na rynku. Pandemia, następnie wojna na Ukrainie i idące za nimi wzrosty cen poszczególnych surowców lub półproduktów oraz przerwania łańcuchów dostaw przyniosły opóźnienia, utraty klientów i kontrahentów, niejednokrotnie także bankructwa i upadłości. Osoby postawione pod przysłowiową ścianą próbują negocjować z partnerami biznesowymi lub wierzycielami, nie zawsze jednak znajdując kompromis – z różnych powodów.
Z myślą o nadzwyczajnych sytuacjach, wpływających na wzajemne relacje pomiędzy podmiotami, ustawodawca wprowadził do Kodeksu Cywilnego klauzulę rebus sic stantibus (łac. „w takim stanie rzeczy”) opisaną przez art. 3571 §1 Kodeksu Cywilnego, zgodnie z którym „Jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym.”.
Wymieniony przepis pozwala na modyfikację lub nawet rozwiązanie, w drodze orzeczenia Sądu, umowy zawartej pomiędzy stronami. Z treści cytowanego przepisu wynika konieczność zajścia nadzwyczajnej zmiany stosunków której strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, pociągającą za sobą groźbę rażącej straty albo nadmiernej trudności w spełnieniu świadczenia przez jedną ze stron.
Katalog wydarzeń które mogą stanowić podstawę do zastosowania art. 3571 §1 Kodeksu Cywilnego jest otwarty, jednocześnie jednak nie może być to jakiekolwiek zdarzenie wpływające na zdolność strony do spełnienia świadczenia. Sąd Najwyższy, w treści Wyroku z dnia 19 listopada 2014 roku ( II CSK 191/14) wskazał, że „Hipotezą art. 3571 k.c. objęte są tylko zdarzenia nadzwyczajne o charakterze powszechnym, niezależne od woli stron, wykraczające poza typowe ryzyko gospodarcze.”. Zestawiając praktykę stosowania klauzuli rebus sic stantibus z obecną sytuacją na świecie warto przywołać Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 grudnia 2018 roku (I ACa 644/18), w treści którego wprost wskazano, że „Jako przykłady zdarzeń powodujących nadzwyczajną zmianę stosunków wskazuje się epidemie, operacje wojenne, strajki generalne, różnego rodzaju klęski żywiołowe, nadzwyczajną, szczególnie głęboką zmianę sytuacji gospodarczej, objawiającą się hiperinflacją, gwałtownym spadkiem dochodu narodowego, masowymi upadłościami przedsiębiorstw.”
Skontaktuj się z nami — krótko opisz sprawę, a my wrócimy z odpowiedzią i propozycją dalszych kroków.
- ✅ szybki kontakt
- ✅ konsultacje: Kraków i zdalnie
- ✅ doświadczeni prawnicy
Odpowiemy najszybciej jak to możliwe.
Szersze objaśnienie pojęcia „rażącej straty” w ujęciu art. 3571 Kodeksu Cywilnego znajdziemy m.in. w zacytowanym powyżej Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 2014 roku (II CSK 191/14), zgodnie z którym „Użyte w art. 3571 k.c. określenie “rażąca strata” ma autonomiczny charakter i nie może być interpretowane w oderwaniu od istoty i celu konkretnego zobowiązania. O rażącej stracie decyduje nie samo porównanie aktualnej wartości świadczeń, ale całokształt skutków wykonania zobowiązania dla majątku strony, przy uwzględnieniu celu zobowiązania i tego, jakich korzyści z jego wykonania strona mogła się spodziewać.”.
Całokształt powyższych rozważań wskazuje na konieczność indywidualnego rozważenia każdego przypadku pod kątem ewentualnego zastosowania art. 3571 Kodeksu Cywilnego. Przed podjęciem decyzji o rozpoczęciu negocjacji czy wytoczeniu powództwa warto skorzystać z porady profesjonalnego pełnomocnika w celu przeanalizowania stanu faktycznego. Zapraszamy do kontaktu z Naszą Kancelarią.
Jeśli potrzebują Państwo wsparcia prawnego zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią:
telefon: 12 307 14 04
email: matyasik@kancelaria-bonaartis.pl
Zadzwoń lub napisz — wrócimy z odpowiedzią i podpowiemy najlepsze dalsze kroki w Twojej sprawie.
- ✅ szybki kontakt
- ✅ konsultacje: Kraków i zdalnie
- ✅ doświadczeni prawnicy
Odpowiemy najszybciej jak to możliwe.