Proces rozgraniczenia nieruchomości gruntowych

W praktyce działalności kancelarii prawnej ciekawą problematykę stanowi rozgraniczenie nieruchomości gruntowych. Kiedy i w jakich warunkach może dojść do takiego rozgraniczenia? Jak wygląda takie postępowanie? Na powyższe pytania odpowiedzi udzieli poniższy artykuł.

Rozgraniczaniu mogą podlegać jedynie nieruchomości gruntowe, gdyż jedynie odnośnie do tego rodzaju nieruchomości mogą powstać rozbieżności dotyczące ustalenia ich granic na gruncie. Postępowanie rozgraniczeniowe nie może dotyczyć podziału budynku lub lokalu. Większość postępowań rozgraniczeniowych zostaje wszczynana na wniosek właściciela nieruchomości, której granica jest sporna. Z urzędu postępowanie to może zostać prowadzone w sytuacji scalania gruntów, a także gdy taki wniosek nie został złożony, jednak postępowanie takie jest uzasadnione potrzebami gospodarki narodowej lub interesem społecznym. Wniosek o rozgraniczenie kieruje się do właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Jego wzór można znaleźć na stronach internetowych urzędów gmin. Do wniosku powinno się załączyć dokumenty potwierdzające tytuł prawny do nieruchomości oraz wszelkie inne dokumenty, które przyczyniłyby się do ułatwienia przeprowadzenia postępowania, takie jak m.in. dokument stwierdzający tytuł prawny do nieruchomości, wypisy z rejestru ewidencji gruntów dla nieruchomości objętych wnioskiem o rozgraniczenie, wydruk z księgi wieczystej czy mapa ewidencyjna ze wskazaniem spornej granicy.

Dobrym rozwiązaniem wydaje się być zawarcie ugody regulującą przebieg granicy. Ugoda taka zostaje zawarta przed geodetą i ma moc ugody sądowej. W sytuacji braku osiągnięcia porozumienia oraz gdy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy ani oświadczenia stron nie dają podstawy do wydania decyzji o rozgraniczeniu, to – zgodnie z art. 34 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego – postępowanie takie podlega umorzeniu z jednoczesnym przekazaniem sprawy z urzędu do rozpoznania sądowi powszechnemu.

Sąd rozpatruje sprawy o rozgraniczenie nieruchomości w trybie postępowania nieprocesowego (art. 34 ust. 3 Prawa geodezyjnego i kartograficznego), kończącego się wydaniem postanowienia. Od postanowienia sądu pierwszej instancji przysługuje apelacja do sądu okręgowego.

Rozgraniczenie zostało uregulowane w polskim prawie w artykule 153 KC. Zgodnie z jego treścią, jeżeli granice gruntów stały się sporne, a stanu prawnego nie można stwierdzić, ustala się granice według ostatniego spokojnego stanu posiadania. Gdyby również takiego stanu nie można było stwierdzić, a postępowanie rozgraniczeniowe nie doprowadziło do ugody między interesowanymi, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności; może przy tym przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną. Ustawodawca w sposób wyraźny wskazał kryteria rozgraniczenia, a także kolejność ich stosowania. Oznacza to, że sąd nie może zastosować kolejnego kryterium rozgraniczenia bez uprzedniego ustalenia, czy możliwe jest rozgraniczenie na podstawie poprzedzającego kryterium. Kryteria te wzajemnie się wkluczają i z tego powodu stosuje się je w określonej przez ustawodawcę kolejności. Zgodnie z art. 153 k.c., w przypadku sporu co do granic gruntów, sąd ma obowiązek najpierw rozstrzygnąć zgodnie z aktualnym stanem prawnym nieruchomości. Dopiero gdy stanu takiego nie da się ustalić, sąd ustala granice w oparciu o ostatni stan spokojnego posiadania. Ostatnim spokojnym stanem posiadania jest czas posiadania utrwalony z okresu, gdy między stronami nie było sporów. Jeżeli tego stanu również nie można ustalić, sąd ustali granice z uwzględnieniem wszystkich okoliczności. Sąd nie może przy tym pominąć stanu prawnego nieruchomości oraz ostatniego stanu spokojnego posiadania i powołując się na względy celowości uwzględnić inne okoliczności. (Fras Mariusz (red.), Habdas Magdalena (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe). ustalenie granic z uwzględnieniem wszelkich okoliczności sąd wyznaczając granicę, powinien uwzględniać także interesy obu stron.

Podsumowując w postępowaniu rozgraniczeniowy możemy wskazać na 2 etapy: administracyjny (obligatoryjny) i sądowy, do którego nie musi dojść. Skoro faza postępowania administracyjnego jest obowiązkowa, to postępowanie przed sądem bez jej wyczerpania jest niedopuszczalne. Dobrym rozwiązaniem jest zatem zawarcie ugody, które z pewnością skróci czas przeprowadzenia procesu i pozwoli na wypracowanie kompromisowego stanowiska bez przeprowadzenia postępowania sądowego. Przeprowadzona analiza powinna zatem przybliżyć Państwu problematykę jaką niesie za sobą rozgraniczenie gruntów oraz zapoznać się z jego procedurami na obu wspomnianych etapach.

Jeśli potrzebują Państwo wsparcia z zakresu prawa budowlanego, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią:

telefon: 12 307 14 04
email: matyasik@kancelaria-bonaartis.pl

Add a Comment

Your email address will not be published.